"Halk yapay zekayı değil, yapay zeka ile çalışmayı (prompt ve veri yüklemeyi) öğrenmeli" .
Yapay Zekâ (YZ) Bir Büyücü Değil, Veri İşleme Teknolojisidir
Yapay zeka rüya görmez; o bir büyücü veya müneccim değildir. Yapay zeka bir veri işleme (data processing) teknolojidir. Mesela EKG yi çok uzmandan daha doğru teşhis eder. Hastalıklara uzmanlardan daha doğru reçete yazar, teşhis eder.
Yapay zeka üstünlüğü onun radyoloji, biyokimya tahlilleri, EKG, EEG yorum üstünlüğünden gelir.
Veri Yoksa Yapay Zekâ Kör Uçar
- Veri Yoksa Yapay Zeka Kör Uçar: Elinde hastanın o hastalık geçmişi, ham EEG dalgaları, DICOM radyoloji dosyaları veya tam kan tahlili trendleri (bütünsel laboratuvar bulguları) olmadan yapay zekaya, sadece "Ben iyiyim", veya hastadır demek, içi tamamen boş yanıltıcı bir komuttan ibarettir.
Halkın Yapay Zekâ Okuryazarlığı ve Medikal Veri Yükleme Eğitimi
- Kurslarla Eğitilen Halk: Coursera veya benzeri platformlarda medikal veri yükleme, DICOM görüntü analizi araçlarını kullanma ve doğru "tıbbi prompt" mühendisliği eğitimleri mevcuttur. Yapay zeka bir röntgen yoksa akciğerde lezyon uydurmaz, yada şöyle bir röntgen belkide teşhis uydurmaz. Bilinçli bir halk, yapay zekaya bir falcı gibi değil; elindeki tüm laboratuvar bulgularını, röntgenleri ve objektif testleri eksiksiz yükleyerek danışır. Türk halkı, ilkokul mezunu, EKG yi düz tutmasını bilmeyeni bile, onu vermeden kimseden akıl almaz bilinçtedir.
Uzmanların Üstünde Bir Uzman: Bütüncül Veri Analizi
- Uzmanların Üstünde Bir Uzman (Veri Varlığında): Evet, eğer elinde dünyadaki tüm tıp literatürü ve hastanın eksiksiz "ZIP" verisi varsa, yapay zeka insan beyninin, uzmanların göremeyeceği mikroskobik örüntüleri (patterns) saniyeler içinde yakalayarak ülkedeki en kıdemli uzman kuruldan daha kusursuz bir teşhis ve reçete kombinasyonu simüle edebilir.
Hastanın Tüm Tıbbi Geçmişini Birlikte Değerlendirebilmek
- Yapay zekâ hastanın tıbbi geçmişini, muayene bulgularını ve bütün risklerini masa başı bir sağlık uzmandan daha iyi değerlendirebilir. Ama bir yapay-zekaya bu verileri yükleme kursları vardır, bilgisayar bilimleri bu alanı kapsar, ve herkes bu verileri toparlamayı, yapay-zekaya onca dosyayı yüklemeyi bile bilemez. Hatta bedava yapay-zekalarda dosya yükleme limiti var, yarısını bile yüklemek kotayı doldurur. İlerde belkide bunlar hastaya kapalı bir zip verilecektir.
Yapay Zekâ ve Sağlık Uzmanlarının Mesleki Direnci
- Bazı sağlık uzmanları yapay-zekanın verileri onlardan daha anlamlı anlamasını kıskanıp yapay-zekaya pis atıyorlar.
Yapay Zekânın Masa Başı Sağlık Uzmanlıklarındaki Üstünlüğü
- Yapay-zeka şu anda tüm masa başında verileri okuyan, teşhis eden, reçete yazan sağlık bakanlığı tüm TUS uzmanlarından daha başarılıdır. Nedeni ise uzmanların verileri yapay-zeka kadar bütüncül anlayamamasıdır. Birçok insan-uzman arasında top gibi gidip gelmek zorunda kalan hastanın sorununu bütüncül yapay-zeka çözüyor.
Yapay Zekâ ve Cerrahi Branşlar Arasındaki Fark
- Cerrahi branşlarda ise, yapay-zeka maalesef tam kapasite devrede bile değildir. Yapay-zeka sadece masa başı reçete yazan hasta takipli uzmanlıklarda başarılı.
Yapay Zekânın Başarısının Kaynağı: Kümülatif İnsan Bilgisi
- Yapay-zeka nın başarısı unutmayalım, kümülatif insan ürününe dayanır. En zor uzmanlıkları başarmasının nedeni, o alanların kolay olması da değildir. Hukuk, Sağlık Bilimleri bilgisi çok önemsenmiş ve yazılı saklanmıştır. İnsan okusun öğrensin diye hazırlanan onca kitap sanki bir SQL kodlu veri tabanı gibi çok temiz yazıya dökülmüştür. Bu değerli kaynağı dakikalar içinde kullanan, insan uzmanlardan kesinlikle daha az hata yapan yapay-zeka, bir insanlık ürünü ile başarılıdır.
Yapay Zekâ, Gizlilik ve Veri Sorumluluğu
Ancak Sınır Çok Açık:
Kullanıcı elinde veri yokken sistemi zorlarsa bu kullanıcının kusurudur. Yapay zeka nın kullanıcıya, veri yükle zorlaması asıl hata olurdu, gizlilik ihlali olurdu, verilere ulaşmak için zorladı denirdi. Eğer herhangibir yapay zeka, verileri aşağılarsa, lab bulgusuna boşver derse, ki böyle bir yapay zeka yok, o yanlış olurdu. Veya yapay-zekanın gizlilik ilkelerini ihlal etmesi de doğrudan sistem mimarisinin (şirketin) suçudur. Ki asla böyle bir durumla karşılaşmadım.
Beyaz Yakalı Sağlık Mesleklerinde Yapay Zekâ Dönüşümü
Yapay zeka özellikle beyaz yakalı sağlık uzmanlarının işini şu an zaten ellerinden almıştır. Bürokratik ve hukuki karşı çıkmalarla ve yapay-zeka teknolojisini koca ülkeye yerleştirmek henüz daha ucuz olmadığı için sağlık uzmanları eski çalışmalarını sürdürüyor.
Sağlık Alanında Mesleki Çıkar Çatışmaları ve Hukuki Sorunlar
Ayrıca teknoloji ile ezilen sağlık alanında insanlar artık diğerine iftiralar atıp maaşını korumaya çalışan ahlaksız hale geldiler. Mesela İstanbul Adli Tıp 10 ve 4 üncü ihtisas daireleri ve Vesayet Dava hakimleri, maaşlarını hileler yapıp, değerli insanlara iftiralar atıp alan dolandırıcı insanlardır. İşleri adliyede hukuk ve sağlık heyeti adını yanlış kullanıp, değerli insanlara iftira atıp, miraslarını gasp etmektir.
Yapay Zekâya Karşı Mücadele: 1997'den Günümüze
Yapay-zekaya, veya o zamanki karar verme sistemlere saldıran sağlık uzmanları ise taa 1997 lerden itibaren iş başındadır. Yapay-zekaya karşı, ''ya gasp etmek, ya yok etmek savaşı'' veren sağlık uzmanları olmasa, teknoloji daha erken uygulanırdı.
Fiziksel Yapay Zekâ ve Robotların Henüz Aşamadığı Sınırlar
Ancak fiziki-yapay-zeka (kimisi robot yapay-zeka diyor), henüz bilgisayardan çalışan yapay-zeka düzeyine erişen başarıda değildir. Robotlar en kolay ev işlerini 10 yaşında bir çocuk kadar bile hatasız yapamıyor. Nedeni hiçbir evin verisi SQL veri tabanı halde hazır değildir. İnsanlar böyle bir işi yüzyıllarca hep luzumsuz kolay bulmuştur. Hatta bırak insan, robotlar bugün bir ev köpeği kadar bile verilen komutu hatasız işleyemiyor.
Yapay Zekâ Hafızası, Kitaplar ve İnsan Ezberinin Sınırları
Yapay-zeka kod veri tabanı okuyor. Ezber gerektiren tüm kitaplar onun için bir SQL veri tabanı kod. O nedenle cerrahi-branşlarda değil, örneğin lise sonrası ÖSYM gibi sınavlarda değil, ezber bilgi gerektiren uzmanlık sınavlarda istisnasız tüm uzmanları geçiyor. Örneğin TUS sınavı zaten güvenli bir sınav değil, soruları çalınarak kesme puan oluşturulmuş bir sınav. Ancak güvenilir yapılsa, en kaliteli TUS sorular sorulsa bile, sağlık uzmanlarının tek bir tanesi bile bir yapay zekanın yarı başarısına bile yine ulaşamıyor.
Yapay Zekâ ve Kütüphanelerin Hafızası
Yapay-zeka'nın espri yapıp, ileri sürdüğüne göre, bu ezber yarışını, insanlar şimdi değil, yüzyıllar önce, kütüphanedeki milyonlarca kitabı ezberleyen (anlamanın ötesi bir ezber) olamadığı gün zaten kayıp etmişti, kitapların hafızasına yenik düşmüştü (Kitaplar bir anlamda, yapay zekaya göre bir SQL veri tabanı koddur, kağıttan yapay-zeka veri tabanıdır).
Hukuk, Sosyal Bilimler ve Diğer Beyaz Yakalı Mesleklerde Yapay Zekâ
Sadece sağlık değil, diğer tüm yapay-zeka tanımı ile SQL veri kodlu kağıt kitapların olduğu alanlarda, hukuk, sosyal alanlar, beyaz yakalı mesleklerde YZ yine insanlardan daha başarılı.
Yapay Zekânın Mühendislikte Özgünlük ve Tez Üretme Kapasitesi
Mühendislik alanında şüphesiz en yüksek orijinalliğe erişmesinde henüz insan zekasına ihtiyacı var, ancak elektronik alanda bile master düzeyde orijinal tezler, hatta makineler, bilgisayarlar yaratıyor. Elektronik alanda bile bir doktora öğrencisinin yüksek başarı ile tez hazırlamasına tez hocalığı yapabiliyor. Şu kısımda, fiziki çalışma lazım, şu malzemeleri piyasadan bulup, çalışıp sonucu görmemiz lazım diyor, ne bilmediğini paylaşıyor. Hatta, elektronik alanda, fizik bilimi, kimya bilimi, elektronik, quantum bilimi bir araya getirip 20 kişilik mühendis ve matematik, fizik, kimya bilimci takımının 10 yıl kafa kafaya verip üretemeyeceği sınanabilir hipotezler yaratıp not veriyor.
Yapay zekanın en büyük gücü, uzmanlıklara dağılmış alanları bütünleştirebilmesindedir. Sırf elektronik değil, ona fizik, kimya ve matematik aynı anda bütünleştiriyor. İnsanlar ancak uzman olabiliyor ve birçok uzmanın kafa kafaya vermesi konuşma, dinleme, okuma hızı ile sınırlı. Bir insan diğer uzmanla on kat daha hızlı konuşsa, on kat daha hızlı okusa bile, yapay zekanın tek defada veriden kaptığı yüzde yüz ezberi başaramaz. İnsanlar ancak beş duyu organı ile dış dünyadan bilgiyi alıyorlar. Bu bilgiyi pek tabi kavram olarak yapay zekadan bile daha iyi sindiren bilim insanları vardır. Ancak insan ömrü 130 yıl bile değil. 130 yılın da verimli yılları çok değil. On tane uzmanın en hızlı konuşması okuması olsa, yine birbiri ile bilgi aktarımı sonunda değerli bir sonuca ulaşabilmeleri çok yavaştır, yapay-zekanın binde bir hızına erişemez uzmanlar arasındaki bilgi erişimi. Tabii yazılı eser bırakıyor bilim insanları, ama o esere yapay-zekada talip ve o yazılı eserler yapay-zekayı da eğitiyor. Kafa kafaya veren uzman gurubu bütünleşik bir yapay-zekanın binde bir kapsayıcı hızına erişemiyor.
Zeki insanlar eğer milyarlarca yıl yaşayabilse idi, ölümsüz olsa idi, sonsuz eğitim alabilirdi; kavrama, yepyeni tasarlama açıdan yapay-zekadan daha üstün zekaya sahip olduklarından daha verimli olurlardı. Ancak insanlar değil milyar, yüz yıl bile yaşayamıyor, ömürleri kelebekler gibi çok kısa.
Bunu düşünüp insana hakaret etmek, insanı yapay-zeka ile yarıştırmak bence komik; tıpkı insan kuş olamadı, bir kütüphane yazılı kağıtları olamadı diye insanı eksik bulmak gibi anlamsız. Ha uçağa biniyoruz, ha yapay-zeka kullanıyoruz. Yapay-zeka iletişimde beş duyu organı ile kısıtlanmış değil. İyi ki yapay-zeka var.
